Core and Satellite Investment Strategy: रिटायरमेंट नंतर पैशांचे योग्य नियोजन कसे करावे? (संपूर्ण मार्गदर्शक)

नमस्कार मित्रांनो! निवृत्ती (Retirement) म्हणजे आयुष्याची दुसरी इनिंग. आयुष्यभर कठोर परिश्रम केल्यानंतर, निवृत्तीचा काळ हा शांततेत, कुटुंबासोबत आणि स्वतःच्या छंदांना वेळ देत घालवण्याचा असतो. आपण आयुष्यातील ३०-३५ वर्षे केवळ पैसे कमवण्यासाठी आणि कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी धावत असतो. पण, जेव्हा ही धावपळ थांबते, तेव्हा मनाला शांततेची गरज असते.

पण, या शांततेसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट कोणती असेल, तर ती म्हणजे 'आर्थिक स्वातंत्र्य' (Financial Independence). जेव्हा आपण रिटायरमेंटच्या जवळ पोहोचतो, तेव्हा मनात अनेक प्रश्न निर्माण होतात:

• "माझे साठवलेले पैसे मला आयुष्यभर पुरतील का?"

• "महागाई वाढली तर माझ्या औषधांचा आणि घराचा खर्च कसा भागेल?"

• "फक्त बँक FD (Fixed Deposit) च्या व्याजावर घरखर्च भागेल का?"

• "शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करणे सुरक्षित आहे का?"

जर तुम्हीही लवकरच रिटायर होणार असाल किंवा नुकतेच रिटायर झाला असाल, तर आजचा हा लेख तुमच्यासाठीच आहे. आज आपण एका अत्यंत प्रभावी, सुरक्षित आणि जगभरातील फायनान्शियल तज्ज्ञांकडून (Financial Experts) वापरल्या जाणाऱ्या इन्व्हेस्टमेंट स्ट्रॅटेजीबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.

या स्ट्रॅटेजीचे नाव आहे - Core-and-Satellite Investment Strategy (कोर-अँड-सॅटेलाइट स्ट्रॅटेजी). ही पद्धत कशी काम करते, ती सीनिअर सिटीझन्स (Senior Citizens) साठी का फायदेशीर आहे, आणि तुम्ही स्वतःचा पोर्टफोलिओ कसा बनवू शकता, हे आपण अगदी सोप्या मराठीत, उदाहरणांसह समजून घेऊया.

Core and Satellite Investment Strategy

१. रिटायरमेंट प्लॅनिंगमधील दोन मोठे शत्रू: महागाई आणि वाढते आयुर्मान

कोर-अँड-सॅटेलाइट पद्धत समजून घेण्याआधी, आपल्याला दोन मोठ्या आव्हानांची जाणीव असणे अत्यंत आवश्यक आहे. अनेक लोक इथेच चूक करतात आणि त्यांचे साठवलेले पैसे काही वर्षांतच संपून जातात.

अ. महागाई (Inflation): पैशांना खाणारी वाळवी समजा, तुमचा महिन्याचा खर्च आज ५०,००० रुपये आहे. ७% महागाई दराने (Inflation Rate), पुढील १० वर्षांत हाच खर्च दुप्पट म्हणजे १ लाख रुपये होईल. आणि २० वर्षांनंतर हाच खर्च २ लाख रुपये प्रति महिना होईल. जर तुमचे सगळे पैसे फक्त बँकेच्या बचत खात्यात (Savings Account) किंवा ५-६% व्याज देणाऱ्या FD मध्ये असतील, तर तुमचे पैसे प्रत्यक्षात वाढत नाहीत, तर ते महागाईमुळे त्यांचे मूल्य गमावत आहेत. इन्फ्लेशन बीट (Beat Inflation) करण्यासाठी तुम्हाला योग्य स्ट्रॅटेजीची गरज असते.

ब. वाढते आयुर्मान (Longevity Risk): आजकाल उत्तम वैद्यकीय सुविधांमुळे (Medical Facilities) माणसाचे आयुर्मान वाढले आहे. पूर्वी लोक रिटायर झाल्यानंतर १०-१५ वर्षे जगायचे. पण आता वयाच्या ६० व्या वर्षी रिटायर झाल्यानंतर, पुढील २५ ते ३० वर्षे (म्हणजे वयाच्या ८५-९० पर्यंत) जगावे लागू शकते. एवढ्या प्रदीर्घ काळासाठी पैशांची तरतूद करणे हे एक मोठे आव्हान आहे.

या दोन्ही आव्हानांवर मात करण्यासाठी आपल्याला अशा गुंतवणुकीची (Wealth Management) गरज असते जी दोन गोष्टी करेल: १. सुरक्षितता (Capital Safety): आपले मूळ भांडवल सुरक्षित ठेवेल आणि नियमित उत्पन्न देईल. २. वाढ (Capital Growth): पैशांची अशी वाढ करेल जी महागाईच्या दराला सहज मागे टाकेल.

आणि नेमक्या याच ठिकाणी 'Core-and-Satellite Strategy' कामाला येते!

२. Core-and-Satellite Investment Strategy म्हणजे नक्की काय?

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ही एक अशी स्मार्ट पद्धत आहे ज्यामध्ये तुम्ही तुमच्या एकूण गुंतवणुकीचे (Retirement Portfolio) दोन मुख्य भाग करता: एक 'कोर' (Core) आणि दुसरा 'सॅटेलाईट' (Satellite).

याला आपण आपल्या रोजच्या जेवणाच्या ताटाचे उदाहरण देऊन समजून घेऊया.

• कोर (Core) म्हणजे आपली पोळी, भाजी आणि वरण-भात: हा आपल्या जेवणाचा मुख्य भाग असतो. यातून आपल्याला स्थिरता, पोषण आणि भरपूर ऊर्जा मिळते. याशिवाय आपले जेवण पूर्ण होत नाही आणि पोटही भरत नाही.

• सॅटेलाईट (Satellite) म्हणजे लोणचं, पापड किंवा गोड पदार्थ: हे जेवणाचा एक छोटा भाग असतात, पण ते जेवणाची चव वाढवतात. हे मुख्य जेवण असू शकत नाही, पण यांच्यामुळे जेवणाची रंगत वाढते.

गुंतवणुकीच्या जगात (World of Investing), तुम्ही तुमचा बहुतांश पैसा 'कोर' मध्ये ठेवता (सुरक्षिततेसाठी) आणि थोडासा पैसा 'सॅटेलाईट' मध्ये ठेवता (जास्त परताव्यासाठी).

चला तर मग, या दोन्ही भागांचे सखोल विश्लेषण (In-depth Analysis) करूया.

हे जरूर वाचा:- स्वतःचे Dream Home घेताय? घर खरेदी करताना या 10 Smart Tips नक्की Follow करा! (Complete Guide)

३. कोर पोर्टफोलिओ (The Core Portfolio): सुरक्षेचा भक्कम पाया

तुमच्या एकूण रिटायरमेंट कॉर्पसचा (Retirement Corpus) ७०% ते ८०% भाग हा तुमच्या 'कोर' पोर्टफोलिओमध्ये असला पाहिजे. हा तुमच्या आर्थिक इमारतीचा पाया आहे.

याचे मुख्य उद्दिष्ट (Main Goals) काय आहे?

• भांडवलाची जास्तीत जास्त सुरक्षा (Capital Protection).

• नियमित आणि स्थिर उत्पन्नाची हमी (Regular and Stable Income).

• मार्केटमध्ये कितीही मोठी पडझड (Market Crash) झाली तरी टेन्शन न येणे.

कोर पोर्टफोलिओमध्ये कुठे गुंतवणूक करावी? (Safe investment options for senior citizens) रिटायरमेंट जवळ असल्यामुळे इथे आपण जास्त रिस्क घेऊ शकत नाही. त्यामुळे खालील लो-रिस्क (Low Risk) पर्याय उत्तम ठरतात:

A. सरकारी योजना (Government Backed Schemes):

• Senior Citizen Savings Scheme (SCSS): ही भारत सरकारची योजना आहे आणि ६० वर्षांवरील नागरिकांसाठी हा सर्वात चांगला पर्याय आहे. सध्या यामध्ये ८.२% च्या आसपास वार्षिक व्याज मिळते, जे दर तिमाहीला (Quarterly) तुमच्या बँक खात्यात जमा होते.

• Post Office Monthly Income Scheme (POMIS): दर महिन्याला फिक्स इन्कम (Monthly Income) मिळवण्यासाठी हा एक उत्तम आणि १००% सुरक्षित पर्याय आहे.

B. फिक्स्ड इन्कम इन्स्ट्रुमेंट्स (Fixed Income Instruments):

• High-Quality Corporate Bonds & FDs: उत्तम दर्जाचे (AAA rated) कॉर्पोरेट बॉन्ड्स किंवा मोठ्या सरकारी/खासगी बँकांच्या फिक्स डिपॉझिट्स.

C. सुरक्षित इक्विटी भाग (Broad Market Index Funds / ETFs): संपूर्ण पैसा फक्त डेट (Debt) मध्ये ठेवून चालत नाही, कारण त्यातून महागाईला टक्कर देता येत नाही. कोर पोर्टफोलिओमध्ये थोडासा भाग सुरक्षित इक्विटीचा (Equity) असणे गरजेचे आहे.

• यासाठी Nifty 500 ETF (Exchange Traded Fund) हा एक अतिशय उत्कृष्ट पर्याय मानला जातो. Nifty 500 ETF मध्ये गुंतवणूक केल्याने भारताच्या टॉप ५०० कंपन्यांमध्ये तुमचे पैसे विभागले जातात. यामध्ये बँका, आयटी, फार्मा अशा सर्व क्षेत्रांचा समावेश असतो.

• यामुळे रिस्क अतिशय कमी होते (Diversification) आणि दीर्घकाळात भारताच्या वाढत्या अर्थव्यवस्थेसोबत तुमचे पैसेही स्थिर गतीने वाढत राहतात.

हे जरूर वाचा:- Hands-free car kit - पुरानी कार को स्मार्ट बनाएं मिनटों में! ये गैजेट देखकर चौंक जाएंगे आप!

४. सॅटेलाईट पोर्टफोलिओ (The Satellite Portfolio): संपत्तीचा विकास (Wealth Creation)

तुमच्या एकूण रकमेचा उर्वरित २०% ते ३०% भाग हा 'सॅटेलाईट' पोर्टफोलिओमध्ये असतो. हा भाग थोडा आक्रमक (Aggressive) आणि जास्त नफा मिळवून देणारा असतो.

याचे मुख्य उद्दिष्ट (Main Goals) काय आहे?

• मार्केटच्या सरासरीपेक्षा जास्त परतावा (High Returns/Alpha Generation) मिळवणे.

• पुढील ५ ते १० वर्षांच्या भविष्यातील गरजांसाठी (उदा. मोठी वैद्यकीय गरज, नातवंडांचे शिक्षण) मोठी रक्कम तयार करणे.

सॅटेलाईट पोर्टफोलिओमध्ये कुठे गुंतवणूक करावी? (Growth Options) इथे तुम्ही थोडी कॅल्क्युलेटेड रिस्क (Calculated Risk) घेऊ शकता, कारण तुमचे मूळ घरखर्चाचे पैसे कोर मध्ये सुरक्षित आहेत.

A. ॲक्टिव्ह म्युच्युअल फंड्स (Active Mutual Funds):

• Flexi Cap किंवा Mid Cap Mutual Funds: हे फंड्स अशा मध्यम आकाराच्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करतात ज्या भविष्यात वेगाने वाढू शकतात. यात शेअर बाजारातील अस्थिरतेची (Volatility) रिस्क थोडी जास्त असते, पण लाँग टर्ममध्ये (५-७ वर्षे) परतावा मिळण्याची शक्यताही खूप जास्त असते.

B. सोन्यातील गुंतवणूक (Gold Investment):

• Sovereign Gold Bonds (SGB) किंवा Gold ETF: सोन्यामध्ये गुंतवणूक करणे हे भारतीयांसाठी नेहमीच सुरक्षित आणि भावनिकदृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जाते. महागाईच्या आणि जागतिक संकटांच्या काळात सोने खूप चांगला परतावा देते. SGB मध्ये तुम्हाला सोन्याच्या वाढत्या किमतीसोबतच दरवर्षी २.५% अतिरिक्त व्याजही मिळते.

C. थेट शेअर बाजार (Direct Equity):

• जर तुम्हाला शेअर मार्केटचा चांगला अभ्यास असेल, तर तुम्ही स्वतःच्या सॅटेलाईट पोर्टफोलिओमध्ये काही चांगले 'ब्लू-चिप' (Blue-chip) किंवा जास्त डिव्हिडंड (Dividend Yield) देणारे शेअर्स निवडू शकता.

(महत्त्वाची टीप: सॅटेलाईट पोर्टफोलिओमधील पैशांची आपल्याला पुढचे ५-७ वर्षे अजिबात गरज पडणार नाही, याची खात्री करूनच पैसे गुंतवावेत.)

५. केस स्टडीज: हे प्रत्यक्षात कसे काम करते? (Practical Examples)

फक्त थेअरी वाचून संकल्पना पूर्णपणे स्पष्ट होत नाहीत. आपण दोन वेगवेगळ्या आर्थिक परिस्थितींमधील उदाहरणे (Case Studies) पाहूया.

केस स्टडी १: मध्यमवर्गीय निवृत्त व्यक्ती (Middle-Class Retiree)

समजा, प्रकाशराव (वय ६०) नुकतेच एका प्रायव्हेट कंपनीतून रिटायर झाले आहेत. त्यांच्याकडे पीएफ (PF) आणि इतर बचतीचे मिळून एकूण ५० लाख रुपये आहेत. त्यांचा महिन्याचा खर्च ३०,००० रुपये आहे.

• प्रकाशरावांचा Core Portfolio (८०% = ४० लाख रुपये):

  • २० लाख: SCSS मध्ये (यातून त्यांना तिमाही व्याज मिळेल).

  • १० लाख: POMIS मध्ये (मासिक खर्चासाठी).

  • १० लाख: Nifty 500 ETF मध्ये (दीर्घकालीन स्थिर वाढीसाठी).

• प्रकाशरावांचा Satellite Portfolio (२०% = १० लाख रुपये):

  • ६ लाख: Flexi Cap Mutual Funds मध्ये.

  • ४ लाख: Gold ETF मध्ये.

निष्कर्ष: प्रकाशरावांचा महिन्याचा खर्च SCSS आणि POMIS च्या व्याजातून निघेल. आणि त्यांचे म्युच्युअल फंडामधील १० लाख रुपये महागाईला मात देण्यासाठी वेगाने वाढत राहतील.

केस स्टडी २: उच्च उत्पन्न असणारी व्यक्ती (High Net-worth Individual - HNI)

डॉ. जोशी (वय ६२) यांनी आपली प्रॅक्टिस थांबवली आहे आणि त्यांच्याकडे गुंतवणुकीसाठी २ कोटी रुपये (₹2 Crore) आहेत.

• डॉ. जोशींचा Core Portfolio (७०% = १.४ कोटी रुपये):

  • ३० लाख (कमाल मर्यादा): SCSS मध्ये.

  • ६० लाख: सुरक्षित कॉर्पोरेट बॉन्ड्स आणि FD मध्ये.

  • ५० लाख: Nifty 50 Index Fund मध्ये.

• डॉ. जोशींचा Satellite Portfolio (३०% = ६० लाख रुपये):

  • ३० लाख: Mid Cap आणि Small Cap Funds मध्ये (अॅग्रेसिव्ह ग्रोथसाठी).

  • २० लाख: Direct Shares (उदा. टॉप आयटी आणि बँकिंग शेअर्स).

  • १० लाख: कमर्शियल रियल इस्टेट (REITs) किंवा सोन्यामध्ये.

निष्कर्ष: डॉ. जोशींकडे मोठी रक्कम असल्यामुळे ते सॅटेलाईटमध्ये थोडी जास्त रिस्क (३०%) घेऊ शकतात. यामुळे त्यांच्या संपत्तीमध्ये प्रचंड मोठी वाढ (Wealth Management) होऊ शकते.

६. SWP आणि पोर्टफोलिओ रिबॅलेंसिंग (The Magic of SWP & Rebalancing)

गुंतवणूक करणे ही फक्त पहिली पायरी आहे. रिटायरमेंटमध्ये त्या गुंतवणुकीतून योग्य प्रकारे पैसे काढणे (Withdrawal Strategy) खूप महत्त्वाचे असते.

SWP (Systematic Withdrawal Plan) म्हणजे काय? जर तुम्ही तुमचे पैसे म्युच्युअल फंडात (उदा. कोर पोर्टफोलिओमधील Nifty 500 ETF मध्ये) ठेवले असतील, तर तुम्हाला महिन्याला फिक्स पैसे कसे मिळतील? यासाठी SWP चा वापर होतो. या पद्धतीत तुम्ही फंडाला सूचना देता की "मला दर महिन्याला ५ तारखेला १०,००० रुपये माझ्या बँक खात्यात हवे आहेत." फंड तुमचे थोडे युनिट्स विकून तुम्हाला दर महिन्याला पैसे देतो. उरलेले पैसे मार्केटमध्ये वाढत राहतात. FD च्या तुलनेत SWP हा टॅक्स वाचवण्यासाठी (Tax Efficiency) अतिशय उत्तम मार्ग आहे.

पोर्टफोलिओ रिबॅलेंसिंग (Portfolio Rebalancing): मार्केट सतत वर-खाली होत असते. समजा, एका वर्षात शेअर बाजार खूप वाढला आणि तुमचा सॅटेलाईट पोर्टफोलिओ (जो २०% होता) वाढून ३०% झाला. अशा वेळी, नफा (Profit Book) काढून घेणे गरजेचे असते. सॅटेलाईटमधील तो वाढीव १०% नफा काढून तुम्ही परत 'कोर' (FD किंवा सुरक्षित बॉन्ड्स) मध्ये टाकायचा. यालाच रिबॅलेंसिंग म्हणतात. दरवर्षी एकदा आपल्या पोर्टफोलिओचे ऑडिट करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

७. रिटायरमेंट प्लॅनिंग करताना टाळायच्या सामान्य चुका (Common Mistakes to Avoid)

१. सर्व पैसे फक्त FD मध्ये ठेवणे: ही सर्वात मोठी चूक आहे. FD चे व्याज महागाईला हरवू शकत नाही. तुमच्या पैशांचे मूल्य वेगाने कमी होईल. 

२. अति आत्मविश्वास आणि ट्रेडिंग (F&O Trading): निवृत्तीचे पैसे हे आयुष्याची जमापुंजी असते. ते पैसे 'ऑप्शन्स ट्रेडिंग' (Options Trading) किंवा पेनी स्टॉक्स (Penny Stocks) मध्ये लावून रातोरात श्रीमंत होण्याचा प्रयत्न करू नका. 

३. आरोग्य विमा नसणे (Ignoring Health Insurance): वाढत्या वयात आजारपण कधीही येऊ शकते. एक मोठे हॉस्पिटलचे बिल तुमची सारी गुंतवणूक शून्यावर आणू शकते. त्यामुळे एक भक्कम 'हेल्थ इन्शुरन्स' (Health Insurance) असणे अनिवार्य आहे. 

४. भावनिक निर्णय (Emotional Decisions): मार्केट क्रॅश झाले (उदा. कोविड सारखी परिस्थिती) की घाबरून म्युच्युअल फंड्स विकून टाकणे. कोर-अँड-सॅटेलाइट स्ट्रॅटेजी तुम्हाला याच भावनिक निर्णयांपासून वाचवते.

८. टॅक्सेशन (Taxation Rules for Retirees)

गुंतवणूक करताना कराचा (Tax) विचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

• FD आणि SCSS चे व्याज: हे तुमच्या एकूण उत्पन्नात जोडले जाते आणि तुमच्या टॅक्स स्लॅबनुसार त्यावर कर लागतो. सीनिअर सिटीझन्सना सेक्शन 80TTB अंतर्गत ५०,००० रुपयांपर्यंतच्या व्याजावर सूट मिळते.

• इक्विटी म्युच्युअल फंड्स (Equity Mutual Funds): जर तुम्ही १ वर्षापेक्षा जास्त काळ पैसे ठेवले (Long Term Capital Gains - LTCG), तर एका आर्थिक वर्षात १.२५ लाख रुपयांपर्यंतचा नफा पूर्णपणे करमुक्त (Tax-Free) असतो. त्यापुढील नफ्यावर १२.५% टॅक्स लागतो, जो FD च्या टॅक्सपेक्षा खूप कमी आहे.

निष्कर्ष (Conclusion)

मित्रांनो, रिटायरमेंट हा आयुष्याचा तो टप्पा आहे जिथे तुम्ही पैशांसाठी काम करणे थांबवता आणि तुमचा पैसा तुमच्यासाठी काम करू लागतो.

Core-and-Satellite Investment Strategy हा एक अत्यंत बॅलन्स्ड, प्रॅक्टिकल आणि तणावमुक्त मार्ग आहे. 'कोर' पोर्टफोलिओ तुमच्या वर्तमानकाळाला (आजच्या गरजांना) सुरक्षित करतो आणि 'सॅटेलाईट' पोर्टफोलिओ तुमच्या भविष्याला (वाढत्या महागाईला) सक्षमपणे सामोरे जाण्याची ताकद देतो.

तुम्ही आजवर खूप कष्ट केले आहेत, आता तुमच्या पैशांना योग्य दिशा देण्याची वेळ आली आहे. ही स्ट्रॅटेजी अमलात आणण्यापूर्वी, एका चांगल्या आणि प्रमाणित आर्थिक सल्लागाराशी (SEBI Registered Investment Advisor / Certified Financial Planner) नक्की चर्चा करा. ते तुमच्या वैयक्तिक गरजांनुसार (Customized Financial Plan) योग्य फंड्स निवडण्यास मदत करतील.

तुम्हाला तुमचे निवृत्तीनंतरचे आयुष्य आनंदी, निरोगी आणि आर्थिकदृष्ट्या तणावमुक्त जावो, हीच सदिच्छा!

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१. कोर-अँड-सॅटेलाइट स्ट्रॅटेजी सुरू करण्यासाठी कमीत कमी किती रक्कम लागते? 

यासाठी कोणतीही फिक्स किंवा कमीत कमी रक्कम नाही. तुमचे बजेट ५ लाख असो वा ५ कोटी, नियम तोच राहतो. तुम्ही ८०% रक्कम सुरक्षित जागी आणि २०% रक्कम ग्रोथ ॲसेट्समध्ये (Equity) गुंतवू शकता.

२. माझे वय ६५ वर्षे आहे, मी आता शेअर मार्केट (Mutual Funds) मध्ये रिस्क घ्यावी का? 

तुम्ही स्वतः थेट शेअर मार्केटमध्ये ट्रेडिंग करू नये, परंतु म्युच्युअल फंड्समध्ये नक्की गुंतवणूक करू शकता. तुम्ही ८०% पैसे SCSS आणि FD मध्ये सुरक्षित ठेवा आणि फक्त १०% ते २०% रक्कम उत्तम म्युच्युअल फंड (उदा. Nifty 500 ETF) मध्ये कमीत कमी ५ वर्षांच्या दृष्टीने गुंतवा.

३. Nifty 500 ETF ला रिटायरमेंट प्लॅनिंगमध्ये का महत्त्व दिले जाते? 

Nifty 500 ETF मध्ये एकाच वेळी देशातील ५०० उत्तम कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक होते. यामध्ये कोणतीही एक कंपनी बुडाली तरी तुमच्या पोर्टफोलिओवर मोठा फरक पडत नाही. शिवाय यात फंड मॅनेजरची फी (Expense Ratio) अतिशय कमी असते, ज्यामुळे तुमचा नफा वाढतो.

४. इमर्जन्सी फंड (Emergency Fund) म्हणजे काय आणि तो कुठे ठेवावा? 

कोर-अँड-सॅटेलाइट व्यतिरिक्त, तुमच्या ६ महिन्यांच्या घरखर्चाएवढी रक्कम (उदा. २ ते ३ लाख रुपये) तुमच्या लिक्विड फंडात (Liquid Funds) किंवा वेगळ्या बँक खात्यात असली पाहिजे. याला इमर्जन्सी फंड म्हणतात, जो केवळ वैद्यकीय आणीबाणीच्या वेळी वापरता येतो.

(Disclaimer: हा लेख केवळ शैक्षणिक आणि माहितीच्या उद्देशाने (Educational Purposes) लिहिला आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी कृपया आपल्या फायनान्शिअल ऍडव्हायझरचा सल्ला नक्की घ्या.)

जर तुम्हाला ही माहिती आवडली असेल तर खाली दिलेल्या बटणाद्वारे Whats App आणि Facebook, Twitter वर आपल्या मित्र, नातेवाईक आणि मित्रमैत्रिणींसोबत शेअर करा. जेणेकरून त्यांनाही याची माहिती मिळू शकेल.